Narcyz – jak go rozpoznać?

Powszechność występowania narcyzmu i relacji narcystycznych można spokojnie przyrównać do występowania grypy. Mimo to o narcyzmie dalej niewiele się mówi, a jeśli już to w kontekście nieszkodliwej i zabawnej postawy uwiecznionej, chociażby w piosence zespołu „Łzy”. Niestety jest to bardzo ugładzony obraz narcyza. Ten rzeczywisty przedstawia się bowiem dużo gorzej, a relacja z takim człowiekiem jest wysoce destrukcyjna.
Jak zatem naprawdę wygląda rzeczywistość?

Rzeczywistość niestety jak już zostało napisane nie jest ani zabawna, ani bajkowa. Narcyzm jest bowiem zaburzeniem osobowości polegającym na nieustającym dążeniu do doskonałości. Osoba przejawiająca takie zachowania będzie, więc stale spragniona atencji, splendoru i otrzymywania pochwał, a kiedy zostanie tego pozbawiona stanie się wybuchowa bądź płaczliwa, a nawet zdolna do manipulacji i szkalowania innych. Można, więc śmiało powiedzieć, że narcyzi to pozbawione empatii, wieczne dzieci, które bez przerwy i z premedytacją stawiają siebie w roli ofiary. To wszystko tylko po to, żeby poczuć, że to oni górują nad swoim otoczeniem, które notabene ustawicznie krzywdzą.

Co ciekawe pomimo świadomego wygórowanego mniemania o sobie, narcyzi mają podświadomie bardzo niskie poczucie własnej wartości zapoczątkowane już w dzieciństwie. Czy należy im współczuć? Być może, choć ten wpis ma przede wszystkim na celu pomóc ofiarom narcyzów.

Komuś kto nigdy nie miał wcześniej kontaktu z narcyzem może być ciężko na początku ustalić z kim ma do czynienia. Niemniej istnieją znaki ostrzegawcze, które nawet niezorientowanej w temacie osobie powinny dać poważnie do myślenia. Poniżej umieściliśmy najważniejsze z nich. Oto one:

• PIERWSZE WRAŻENIE – narcyz chcąc złapać kolejną ofiarę zrobi absolutnie wszystko, by ją do siebie zbliżyć i totalnie sobą oczarować. W początkowym stadium tego typu relacji nie zabraknie, więc zwierzeń (nawet tych najbardziej intymnych), pochwał, komplementów i zapewnień o dozgonnej miłości i oddaniu bądź nawet opowiadania bajek o kosmicznym przeznaczeniu. Ofiara narcyza będzie, więc miała wrażenie, że spotkała chodzący ideał. Doskonałego przyjaciela, partnera czy szefa. Słowem, urośnie w niej poczucie, że złapała pana Boga za nogi.
• ATRAKCYJNOŚĆ FIZYCZNA/ SEKSUALNA – w związku z tym, że narcyz bardzo dba o podziw otoczenia będzie stawiał przede wszystkim na wygląd fizyczny i atrakcyjność seksualną. Jego social media będą stale aktywne i pełne wystylizowanych zdjęć. Narcyz z pewnością nie omieszka poinformować świata o zakupie nowego domu, auta, ciucha czy nawet wizycie u kosmetyczki. Ofiara narcyza musi prezentować się równie nienagannie co z czasem okazuje się nie do osiągnięcia. Gdy tak się dzieje narcyz bez żalu kończy znajomość perfidnie wmawiając ofierze, że wszystko stało się z jej winy. Narcyzi nie przywiązują się do ludzi, a jeśli nawet stwarzają takie pozory to wyłącznie dla własnych korzyści.
• PATOLOGICZNA DBAŁOŚĆ O WIZERUNEK – jeśli już mowa o social mediach to warto też wspomnieć o tym, że narcyz bardzo pilnuje tego, by mówiono o nim wyłącznie w samych superlatywach. Nie może wszak pozwolić sobie na jakąkolwiek skazę na wizerunku wszak to otoczenie jest wstrętne a nie on. Jeśli, więc natrafi na jakąkolwiek złą opinię na swój temat to najprawdopodobniej wścieknie się lub rozpłacze jak małe dziecko, a potem zacznie opracowywać plan zemsty. Co w wydaniu narcyza wygląda generalnie tak, że nastawia on wszystkich dookoła przeciwko swojemu „wrogowi”. Narcyz jest absolutnym mistrzem kłamstwa, manipulacji, szantażu, intryg i rozsiewania plotek na temat nieprzychylnych mu jednostek.
• EMOCJONALNA HUŚTAWKA – narcyz nienawidzi rutyny, a więc będzie szukał nowych wrażeń wszędzie, gdzie się tylko da. Stanie się pierwszym prowodyrem wszelkich domowych awantur, a potem z wrodzoną sobie bezczelnością zrobi wszystko, by wpędzić w poczucie winy za całe zdarzenie domowników. Jeśli tylko nieuleczone wewnętrzne dziecko zacznie domagać się posłuchu, narcyz nawet za wszelką cenę z powrotem wepchnie je w ciemną otchłań, po czym zagra na emocjach innych, aby znowu poczuć się dobrze w roli ofiary. I tak w nieskończoność… To niekwestionowany kandydat do Oscara, a przy tym specjalista od dramatów wszelakiego rodzaju.
• EGOCENTRYZM I MEGALOMANIA – w mniemaniu narcyzów są oni władcami wszechświata, a reszta ludzkości stworzona jest tylko, po to, ażeby im usługiwać. Uwaga narcyza będzie zatem skupiona wyłącznie na…nim samym. Nie zainteresują go, więc inni ludzie o ile nie będzie czuł, że to oni interesują się nim. Rozmowa z narcyzem tak naprawdę nie ma sensu, bo nie istnieje. To on musi być w centrum – kochany i uwielbiany, zaś jego bałwochwalcze monologi bezrefleksyjnie oklaskiwane. To on ma najlepsze pomysły, jest najmądrzejszy i nieomylny. Spróbuj wytknąć narcyzowi błąd lub niekompetencję a zobaczysz, że wyśmieje Cię bądź oczerni, a przy okazji poczęstuje arogancją i ukaże ciszą, by na koniec wyrzucić ze swojego życia jak niepotrzebny przedmiot. Narcyz nie słucha niczyich rad ani nie przyznaje się do błędu. No, bo po co, skoro to on wie wszystko najlepiej i ma najlepsze pomysły? Jest tylko jeden wyjątek, gdy osoby narcystyczne słuchają swoich ofiar: mianowicie zazwyczaj na początku znajomości, gdy chcą wyciągnąć z nich informacje potrzebne do późniejszego manipulowania nimi.
• BAJKOPISARSTWO – narcyzi mają doprowadzone do absolutnej perfekcji. W praktyce wygląda to tak, że na początku znajomości osobnik chwali się swoimi osiągnięciami, kontaktami i możliwościami tylko po to, aby zdobyć Twój podziw i uznanie. Obiecuje złote góry i że, zrobi dla Ciebie to czy tamto, ale nigdy się z danego słowa nie wywiązuje. Kłamie w żywe oczy, a gdy zwracasz mu na to uwagę potrafi wybitnie odwrócić kota ogonem robiąc z Ciebie idiotę i wpędzając w poczucie winy.
• KONTROLA I MANIPULACJA – jeśli narcyz poczuje, że ma kogoś w garści, zaczyna go kontrolować. W tym celu snuje rozmaite intrygi mające na celu wyeliminowanie z życia swojej ofiary inne osoby (przyjaciół, znajomych, rodziny), aby w razie czego zdobycz nie miała, gdzie szukać pomocy. Wszak to narcyz jest najważniejszy, on jest panem i władcą i to on dyktuje warunki. Znajomość z narcyzem to ciągły wyzysk emocjonalny, w którym nie ma mowy o partnerstwie czy jakiejkolwiek równości. Narcyz wręcz świadomie dobiera sobie ofiary w taki sposób, by móc świecić ich światłem, ponieważ sam go nie posiada. Nie ma kontaktu z własnym wnętrzem, więc potrzebuje kogoś kto da mu złudne poczucie wyjątkowości.

Jak więc widać psychologiczne ujęcie narcyzmu niewiele ma wspólnego ze znaną piosenką czy greckim mitem o młodzieńcu śmiertelnie zakochanym we własnym obliczu. „Nawracanie” narcyza nic nie da, ponieważ w jego mniemaniu jakakolwiek porażka oznaczałaby zderzenie się z rzeczywistością dotyczącą jego zwykłości. Narcyz zatem prędzej to z Ciebie zrobi wariata i przekabaci wszystkich dookoła (łącznie z terapeutą) na swoją stronę, niż przyzna się, że to z nim poważnie jest coś nie tak. Ponadto warto pamiętać, że narcyzm nie ma płci i choć częściej mówi się w tym kontekście o mężczyznach, to jednak narcystyczne kobiety są dużo gorsze. Dlaczego? Ponieważ wychowują kolejnych narcyzów, stąd tak ważne jest, aby mieć mocno postawione granice osobiste i wystarczająco wysoką samoocenę, by nie dać się żadnej tego typu patologii. Po prostu uciec w porę bez oglądania się za siebie.