Role zespołowe według teorii doktora Belbina

Dekady badań funkcjonowania zespołu oraz jego wydajności pozwoliły wskazać osiem typów zachowań nazywanych „rolami zespołowymi”. Najlepsi z najlepszych dysponowali każdą z tych ról niemniej to wcale nie oznacza, że tak musi być. Po prostu z każdą rolą zespołową wiąże się wkład całej grupy przy jednoczesnym uwzględnieniu również jej słabości.

Role te zasadniczo dzielą się na dwie podgrupy. To znaczy socjalne (Dusza Zespołu, Koordynator, Poszukiwacz Źródeł), role intelektualne (Kreator, Krytyk) oraz role zadaniowe (Realizator, Lokomotywa, Skrupulatny Wykonawca).  W pierwszej podgrupie na pierwszy plan wysuwa się z pewnością pewność siebie, chęć współpracy i dyplomacji i jasna komunikacja. W drugiej natomiast kreatywność, dojrzałość i wnikliwość.

Z teorii ról zespołowych warto korzystać jak najczęściej, gdyż pozwala to zbudować pewnego rodzaju kulturę pracy zespołowej. Co więcej, kiedy ludzie pracują w różnych kombinacjach osiągają znacznie bardziej spektakularne sukcesy niż gdyby pracowali samodzielnie. Aby jednak tak się stało najpierw należy popracować nad właściwym językiem komunikacji, który umożliwiałby klarowne porozumiewanie się.

Nasza rzeczywistość zmienia się każdego dnia i dynamika tych zmian, a co za tym idzie także rosnących oczekiwań, po prostu niekiedy przeraża. Buduje w ludziach poczucie niepewności i strachu o to co przyniesie przyszłość. Dlatego tym mocniej należy dbać o kompetencje miękkie i pracować nad umiejętnością współpracy, gdyż jak się okazuje za kilka dekad to one mogą być najbardziej w cenie.

Specyfika obecnych czasów oferuje multum rozwiązań i możliwości, toteż największym problemem jest sam wybór tego co jest nam niezbędne w procesie budowania naszej efektywności. Co jednak najciekawsze to właśnie szkolenia z zakresu budowania zespołu, efektywnej i skutecznej współpracy cieszą się największym uznaniem. Dziwi to, tym bardziej że jest to wiedza elementarna, która powinna być rozwijana już na etapie wczesnoszkolnym.

Według Teorii Zespołowej Belbina wyzwaniem jest zbudowanie zgranego zespołu, który będzie bazował na umiejętnościach każdego z członków grupy. Toteż właśnie na tej podstawie skonstruowano trzy podstawowe kierunki zachowań jednostki. Są to role role zadaniowe (mocne ukierunkowanie na wykonywanie powierzonych zadań), socjalne (szczyt produktywności zależny jest od obecności innych członków zespołu) i intelektualne (związane z częstym myśleniem, rozważaniem i analizowaniem).

Właśnie na ich bazie Belbin wyeksponował osiem ról zespołowych, które przedstawiają się następująco:

1.DUSZA ZESPOŁU – cechuje się gotowością do współpracy, spostrzegawczością i dyplomacją. Potrafi słuchać i zapobiegać sporom, ma wysoką empatię.

2.KOORDYNATOR – posiada dużą dojrzałość oraz łatwość w dostrzeganiu talentów u innych, a sam potrafi też świetnie delegować zadania.

3.POSZUKIWACZ ŹRÓDEŁ – jest duszą towarzystwa. Rozpiera go entuzjazm, nie stroni od kontaktów z innymi.

4.LOKOMOTYWA – lubi stawiać wyzwania i działać pod presją. Dzięki sile sprawczej i odwadze z łatwością pokonuje wszelkie przeszkody.

5.REALIZATOR – nie ma problemu z praktycznością, efektywnością oraz byciem niezawodnym. Nowe pomysły dość szybko materializuje dzięki sprytowi i talentowi organizacyjnemu.

6.SKRUPULATNY WYKONAWCA – dzięki swojej sumienności i pracowitości jest w stanie wyłapywać błędy i niedociągnięcia w projektach, które nieustannie poprawia i udoskonala.

7.KRYTYK – sam się motywuje, a zespołowi dostarcza niezbędną wiedzę i umiejętności.

8.KREATOR – nie brak mu pomysłowości. Zdecydowanie stroni od standardowego myślenia. Rozwija nowe idee i rozwiązuje trudne problemy.

Każda z powyższych ról cechuje się niepowtarzalnością, a dopasowanie ich we właściwe miejsce daje szanse osiągnięcia spektakularnych efektów biznesowych. Jeśli zależy nam na jakieś zmianie w zespole, koniecznie wybierzmy kreatora i realizatora. Ten pierwszy wymyśli rozwiązanie, a drugi po prostu wcieli je w życie. Słowem, chcąc rozwijać zespół należy zadbać o dopasowanie do siebie talentów w taki sposób, ażeby się one wzajemnie uczyły i napędzały do działania. Teoria Belbina może skutecznie wspomagać każdy zespół o ile nadarzą się ku temu sprzyjające okoliczności.

Wystarczy bowiem:

• ZORGANIZOWAĆ KORZYSTNE WARUNKI PRACY – nowe pomysły zawsze potrzebują czasu, a z drugiej strony niezwykle ważna jest też współpraca i nieustanne poszukiwanie inspiracji poza perspektywą biurka. Przedstawiciel każdej z ośmiu cech ma swoje potrzeby, które trzeba respektować o ile zależy nam na rozwoju grupy.
• NIE DOPUŚCIĆ DO PRZECIĄŻENIA JEDNOSTKI – niedobrze jest, jeśli zespół polega na jednej osobie, ponieważ powoduje to duże przeciążenie jednostki. Dlatego warto jest na bieżąco sprawdzać jak się sprawy mają, a jeśli to konieczne opracować plan awaryjny.
• WSPOMAGAĆ SYMBIOZĘ W ZESPOLE – równowaga i tzw. „chemia” to rzecz święta w każdym zespole. Dzięki temu osoby mogą się wzajemnie wzmacniać i wspierać, a tym samym prowadzić do sukcesu.
• NIE ROZPRASZAĆ ODPOWIEDZIALNOŚCI – dojście do porozumienia w zbyt licznych zespołach niejednokrotnie graniczy z cudem. Dlatego dobrze byłoby tego unikać, a jeszcze lepiej ograniczyć grupę do max czterech osób. Zdaniem doktora Belbina jest to optymalna wielkość grupy, która pozwoli jej się rozwijać.
• DOBRZE ZARZĄDZAĆ CZASEM – zachowanie minimalizmu jest konieczne w procesie budowania jakiegokolwiek projektu. Stąd w celu uniknięcia frustracji w grupie konieczne jest ustalenie co będzie potrzebne na danej fazie przedsięwzięcia.

Teoria Belbina już od kilkunastu lat cieszy się w Polsce dużą popularnością, Firmy, które odważyły się ją wdrożyć osiągają lepsze wyniki biznesowe oraz posiadają bardziej zmotywowanych pracowników, którzy rozumieją się wzajemnie i mogą na siebie liczyć co w rezultacie prowadzi ich do większej efektywności. Czy Twoja firma jest jedną z nich?